మధురవాణి

గీతాప్రెస్, గోరఖ్ పుర్ వారి కల్యాణ్ పత్రిక (జూన్ 2023) లోని వ్యాసం

 

మధురవాణి వలన ఉపయోగాలు

వాక్సంయమో హి నృపతే సుదుష్కరతమో మతః।

అర్థవచ్చ విచిత్రం చ న శక్యం బహు భాషితుమ్।।

ఓ రాజా, మాటలను అదుపులో ఉంచుకుని పలకడం చాల కష్టమైన పని.  అయినప్పటికీ, అర్థవంతములు, నేర్పుతో కూడినవి అయిన మాటలను నిత్యం పలుకుతూ ఉండటం (అందరికీ) సాధ్యం కాదు.

అభ్యావహతి కల్యాణం వివిధం వాక్ సుభాషితా।

సైవ దుర్భాషితా రాజన్ననర్థాయోపపద్యతే।।

ఓ రాజా, చక్కగా మాటలాడటం వల్ల వివిధములైన శుభాలు చేకూరుతాయి.  కాని, చెడ్డ మాటలు పలికితే అవి వివిధములైన అనర్థాలను చేకూరుస్తాయి.

  

రోహతే సాయకైర్విద్ధం వనం పరశునా హతమ్।

వాచా దురుక్తం బీభత్సం న సంరోహతి వాక్క్షతమ్।।

బాణాలతో దెబ్బ తిన్నప్పటికీ, గొడ్డళ్లతో నరుకబడినప్పటికీ అడవి మరల చిగురిస్తుంది.  కాని, చెడ్డ మాటలతో బీభత్సంగా దెబ్బ తిన్నది ఏదీ కూడా (ఉదాహరణకు స్నేహం) మరల మొలకెత్తదు.

కర్ణినాలీకనారాచాన్నిర్హరన్తి శరీరతః।

వాక్శల్యస్తు న నిర్హర్తుం శక్యో హృదిశయో హి సః।।

శరీరంలో కర్ణి, నాళీకము, నారాచము మొదలైన రకరకాల బాణాలు గ్రుచ్చుకున్నప్పటికీ వాటిని మరలా పెరికివేయవచ్చును.  కాని, చెడ్డమాట అనే బాణం హృదయంలో గ్రుచ్చుకుంటే దానిని మరలా బయటకు పెరకడం సాధ్యం కాదు.

వాక్సాయకా వదనాన్నిష్పతన్తి యైరాహతః శోచతి రాత్ర్యహని।

పరస్య నామర్మసు తే పతన్తి తాన్ పణ్డితో నావసృజేత్ పరేభ్యః।।

నోటినుండి వెలువడే పదునైన బాణాల వంటి మాటలతో దెబ్బ తిన్న వ్యక్తి రాత్రింబగళ్లు బాధపడుతునే ఉంటాడు.  అవి సున్నితమైన మనస్సును దెబ్బ తీసి ఇతరుల ప్రాణాలను కూడా తీయగలవు.  అందువల్ల పండితుడు అటువంటి మాటలను పలుకరాదు. 

అతివాదం న ప్రవదేన్న వాదయేద్ యోऽనాహతః ప్రతిహన్యాన్న ఘాతయేత్।

హన్తుం చ యో నేచ్ఛతి పాపకం వై తస్మై దేవాః స్పృహయన్త్యాగతాయ।।

ఎవడు ఇతరులను దుర్భాషలతో బాధించడో, ఎవడు ఇతరులు తన పట్ల దుర్భాషలాడేందుకు అవకాశం ఇవ్వడో, ఎవడు ఇతరుల దుర్భాషలకు తాను బాధపడకుండా ఉంటాడో, ఎవడు ఇతరుల దుర్భాషలకు తాను స్వయంగా గురి అయినప్పటికీ, వారిని క్షమించి తిరిగి దుర్భాషలాడకుండా ఉంటాడో అటువంటి వాని ఆగమనం కోసం దేవతలు కూడా ఎదురుచూస్తూ ఉంటారు.

{{విదురనీతి (2.76-80, 4.11)}} 

ఆషాఢశుక్లషష్ఠీ, శోభకృత్, స్థిరవాసరః

శ్రీనివాసకృష్ణ

గర్వకారణం 1

వనవాసం ముగిసింది.
అజ్ఞాతవాసం ముగిసింది.
సంధిప్రయత్నాలు కొనసాగుతున్నాయి.

అయినా దుర్యోధనుడికి యుద్ధం తప్పదని ముందే తెలుసును. పాండవులు ఎట్టి పరిస్థితులలోనూ సుఖపడరాదని, పాండవుల రాజ్యాన్ని పాండవులకు తిరిగి ఇవ్వాలనే సద్బుద్ధి తనకు లేదని అతడికి ముందే తెలుసు కదా? పాండవులు తన చేతిలో ఓడిపోతారని అతనికి గట్టి నమ్మకం.

అయినప్పటికీ సంజయుడు చెప్పిన ఒక్క మాట ధృతరాష్ట్రుడిని బాగా కలవరపెట్టింది.

एकतो वा जगत् कृत्स्नम्
एकतो वा जनार्दनः।
सारतो जगतः कृत्स्नाद्
अतिरिक्तो जनार्दनः।।

ఒకవైపు సమస్తప్రపంచాన్ని పెట్టి, మరొకవైపున శ్రీకృష్ణుని ఒక్కని మాత్రం పెడితే, సమస్తప్రపంచం కంటే సారభూతుడైన శ్రీకృష్ణుడే ఎక్కువ.

సమస్తప్రపంచం = జన్మ+కులము+ధనము+సంపద+భూమి+విద్య+లోకజ్ఞానము+పుస్తకజ్ఞానము+సంబంధాలు+పరిచయాలు+స్నేహితులు+అభిమానాలు+అహంకారాలు+మమకారాలు+రాగాలు+ద్వేషాలు+సమస్తచరాచరాఖిలబ్రహ్మాండము

శ్రీకృష్ణుడు > సమస్తప్రపంచం

దాంతో ధృతరాష్ట్రుడు భయపడిపోయి,
दुर्योधन हृषीकेशं शरणं गच्छ केशवम्।
"నాయనా దుర్యోధనా, శ్రీకృష్ణుని శరణు కోరవయ్యా" అని చెప్పాడు.

శ్రీకృష్ణుని గొప్పతనం దుర్యోధనుడికి కూడా తెలుసు. అయినప్పటికీ,
भगवान् देवकीपुत्रः लोकांश्चेन्निहतिष्यति।
प्रवदन्नर्जुने सख्यं नाहं गच्छेऽद्य केशवम्।।
"ఆ దేవకీపుత్రుడు భగవంతుడే కావచ్చును. సమస్తలోకాలను సంహరించగలిగినవాడే కావచ్చును. అయినప్పటికీ, అతడు అర్జునుడితో స్నేహం చేసినంతకాలం నేను అతడి దగ్గరకు వెళ్లను" అన్నాడు.

కానీ దుర్యోధనుడికి తప్పలేదు.
సహాయం కోరి వెళ్లక తప్పలేదు.

ఈ శ్రీకృష్ణుడు ఎక్కడుంటాడు?
ఎక్కడ ఆయనను పట్టుకోవాలి?

ద్వారకలో ఉంటాడని దుర్యోధనుడికి తెలుసు. అందువల్ల द्वारकामभ्ययात् पुरीम् - ద్వారకా నగరానికి వెళ్ళాడు.

అర్జునుడికి కూడా శ్రీకృష్ణుని సహాయం కావాలి. శ్రీకృష్ణుడు ఎక్కడ ఉంటాడు? ఆయనను ఎలా పట్టుకోవాలి? ఈ విషయం దుర్యోధనుడి కంటే అర్జునుడికే బాగా తెలుసు. 😊

దుర్యోధనుడు అర్జునుడు తన దగ్గరకు వచ్చేసరికి శ్రీకృష్ణుడు నిద్రిస్తున్నాడు. 

(నటిస్తున్నాడా? 😊). 

ఎంతో బలమైన కారణం ఉంటే తప్ప నిద్రించే వారిని లేపడం ధర్మం కాదు. అందువల్ల వారిద్దరూ శ్రీకృష్ణుడు నిద్రలేచేంతవరకు ఎదురుచూడదలిచారు.

దుర్యోధనుడు శ్రీకృష్ణుని తల చెంత ఉన్న గొప్ప ఆసనంపై కూర్చున్నాడు. అర్జునుడు కృష్ణుని పాదాలచెంత చేతులు జోడించి వినయంగా నిలబడ్డాడు.

నిద్ర లేచిన వెంటనే కృష్ణుడు చూసింది ఎదురుగా ఉన్న అర్జునుని. 😊
प्रतिबुद्धः स वार्ष्णेयो ददर्शाग्रे किरीटिनम्।
తరువాత దుర్యోధనుని కూడా చూశాడు.

వారు వచ్చిన పని తెలుసుకున్న శ్రీకృష్ణుడు ఇద్దరికీ సహాయం చేస్తానని చెప్పాడు.
साहाय्यमुभयोरेव करिष्यामि सुयोधन।

"నాతో సమానులై సహస్రసహస్రసంఖ్యాకులైన నా వీరసైనికులొకవైపు ఉంటారు, ఆయుధాన్ని పట్టకుండా, యుద్ధం చేయకుండా నేను ఒకవైపు ఉంటాను. మీరు చెరొక దానిని ఎంచుకోండి. అర్జునుడు చిన్నవాడు కాబట్టి మొదట ఎంచుకుంటాడు" అన్నాడు.

టాస్ ఓడి పోయిన క్రికెట్ జట్టు కెప్టెన్‌లా దుర్యోధనుడు డీలా పడిపోయాడు.

శ్రీకృష్ణుని గొప్పతనం తెలిసినప్పటికీ దుర్యోధనుడు మోహంలో పడిపోయాడు. "ఆయుధాలు పట్టకుండా యుద్ధం చేయకుండా తనవైపు శ్రీకృష్ణుడు ఉంటే మాత్రం ప్రయోజనం ఏమిటి అనుకున్నాడు. మొదట కోరుకునే అవకాశం చిన్నవాడు అనే పేరిట అర్జునుడికి ఇచ్చాడు. వాడేమైనా తెలివితక్కువవాడా? ఖచ్చితంగా సహస్రసహస్ర సైనికులనే కోరుకుంటాడు" అని భావిస్తూ నిస్సహాయంగా పళ్ళు నూరుతున్నాడు.

కానీ దుర్యోధనుడికి సంభ్రమాశ్చర్యాలను కలిగిస్తూ, అర్జునుడు తనకు శ్రీకృష్ణుడు ఒక్కడే కావాలన్నాడు.
अयुध्यमानं संग्रामे वरयामास केशवम्।

దుర్యోధనుడి ఆనందానికి అంతే లేదు.
संप्राप्य परमां मुदम्...
ఈ దెబ్బతో నాదే విజయం అని భావించాడు.
युद्धान्मेने जितं जयम्।

శ్రీకృష్ణుడు తాను తవ్వుకొన్న గోతిలో తానే పడ్డాడు అని ఆనందించాడు. టాస్ ఓడిపోయినప్పటికీ మ్యాచ్‌లో విజయం నాదే అనుకున్నాడు.

కానీ, అర్జునుడు ఏమిటి, అంతటి తిక్కోడు?
సహస్రసహస్రమహాయోధులను వదిలిపెట్టి, ఆయుధం పట్టుకొని యుద్ధం చేయను అన్న కృష్ణుని మాత్రమే ఎందుకు కోరుకున్నాడు?

ముందే అనుకున్నట్టుగా, ఈ విషయం దుర్యోధనుని కంటే అర్జునుడికే బాగా తెలుసు. 😊

यतः सत्यं यतो धर्मः
यतो ह्रीरार्जवं यतः।
ततो भवति गोविन्दः
यतः कृष्णस्ततो जयः।।

ఎక్కడ సత్యం ఉంటుందో అక్కడ శ్రీకృష్ణుడు ఉంటాడు. ఎక్కడ ధర్మం ఉంటుందో అక్కడ శ్రీకృష్ణుడు ఉంటాడు. ఎక్కడ హ్రీ ఉంటుందో అక్కడ శ్రీకృష్ణుడు ఉంటాడు. ఎక్కడ ఆర్జవం ఉంటుందో అక్కడ శ్రీకృష్ణుడు ఉంటాడు. ఎక్కడ శ్రీకృష్ణుడు ఉంటాడో అక్కడ జయం ఉంటుంది.

1 సత్యం = సత్యం
2 ధర్మం = ధర్మం
3 హ్రీ = ఎటువంటి పనుల వలన సత్యధర్మపరులైనవారికి క్షోభ కలుగుతుందో అటువంటి పనులను చేసేందుకు సిగ్గుపడటం, వెనుకాడటం.
4 ఆర్జవం = ఋజుత్వం. త్రికరణశుద్ధి. మనోవాక్కాయకర్మల సామాన్యము (సమానంగా ఉండేలా ప్రవర్తించటము)

ఈ నాలుగు గుణాలు ఎవరి దగ్గర ఉంటే శ్రీకృష్ణుడు వారి దగ్గర ఉంటాడు. శ్రీకృష్ణుడు ఎవరి చెంత ఉంటే వారిదే జయం. 🙏

ఆ నాలుగు గుణాలు దుర్యోధనుని చెంత లేవు కాబట్టే అతడు కృష్ణుని సంతోషంగా వదులుకున్నాడు.

కానీ ఈ నాలుగు గుణాలు అర్జునునిలో పుష్కలంగా ఉండడం వల్ల అతడు శ్రీకృష్ణుని ఎంచుకున్నాడు.

ఈవిషయం తెలియక అందరూ పాండవపక్షపాతి అంటారు గాని, నిజానికి అతడు ధర్మపక్షపాతి.

అంతిమఫలితం అందరికీ తెలిసిందే.
దుర్యోధనుడు ఓడిపోయాడు.
పాండవులు విజయం సాధించారు.

యతో ధర్మః తతః కృష్ణః.
యతః కృష్ణః తతో జయః.
🌼🌼🌼

దేవుడంటే తనను వేలంపాటలో ఎవరు ఎక్కువకు పాడుకుంటే వారి టీముకు సేవలందించే IPL క్రికెటర్ లాంటివాడు కాదు.

తన చెంతకు వచ్చినవారి ఐశ్వర్యాన్ని, స్తోత్రాలను, హోదాను, ఆడంబరపూజలను కాక, వారి గుణాలను మెచ్చి ఆదరించే దేవదేవుడు మావాడై ఉండటం మా మతానికి నిస్సందేహంగా గర్వకారణం.

#గర్వకారణం 1

https://www.facebook.com/srinivasakrishna.patil/posts/2600595423394455

Moral Values Imbibed by Practice

The following moral values are not natural.  Means, these can be practiced on imbibing. 

The imbibed values are listed in column no.1.  

Their meaning is given in column no.2.  

A person from the Ramayana/the Mahabharata who possessed such moral value is mentioned in column no.3.  

In fact, the table is made just to have a brief understanding of those aspects.  That is why many many great people are not mentioned in detail in the third column.

All the credits are due to our Guruji, Prof. Rani Sadasiva Murty, who listed out these values in a typical order.

Moral Values imbibed through Practice
Value	Meaning	Example
अक्रोधः Lack of Anger	A strong feeling of annoyance, displeasure, or hostility is Anger.  Not having these feelings is Lack of Anger	After learning that Manthara’s instruction to Kaikeyi led Rama to exile, Satrughna was very angry at first.  Later, honouring the word of Bharata, he renounced that anger. (At the same time, Showing anger wherever it is necessary is not a bad quality)
अमत्सरम् Non-envious	A feeling of discontented or resentful longing aroused by someone else's possessions, qualities, or luck is Envy.  Not having this feeling is non-envious.	Viswamitra was envious earlier, with the possessions and Power of Vasishtha.  Gradually, by performing  great Tapas, Viswamitra became non-envious.  (Sometimes, envy is told to be good for it generates healthy competition among the capable)
शौचम् Purity	Freedom from adulteration or contamination & Freedom from immorality.	Nahusha, earlier, was immoral and wanted to possess Sachidevi, wife of Indra by using his power.  Later, he was cursed by Agastya and learned the importance of morality. (All the sages are known for their Purity)
आत्मचिन्तनम् Self-check	Examining Self in order to determine its accuracy, quality, or condition.	Arjuna was little envious with others in the early stages but, he used to check himself regularaly and put all the hard efforts to elevate himself above all the warriors and succeeded.
अनसूयता Non-jealous	Not feeling or showing an envious resentment of someone or their achievements, possessions, or perceived advantages.	Rama, on watching Ravana in the war-field, praised his brillinace and said that he was eligible to rule all the three worlds if he had no few well-known weaknesses.  (Duryodhana was jealous with Pandavas and instead of choosing a boon for self from Durvasa, he sent him to trouble the Pandavas.)
विद्या Knowledge	Facts, information, and skills acquired through experience or education; the theoretical or practical understanding of a subject.	Dharmavyadha was a meat-seller in the city of Mithila.  Yet, he gained immense knowledge. He even taught many Dharmas to a sage called Kausika.
दानम् Charity	The voluntary giving of help to those in need.	Saktuprastha was poor man.  Yet, he was generous enough to offer even his food to others, concealing his hugner.  He proved that one need not be rich to make charity.
विद्या Learning	The acquisition of knowledge or skills through study, experience, or being taught.	Hanuman learned many Sastras from Sun God.  He served Sun’s son Sugriva with all his learned skills. (Rama, Arjuna, Vidura, Duryodhana are other examples)
कौशलम् Skill	The ability to do something well; expertise.	Drona denied to teach archery to Ekalavya.  But, Ekalavya practised archery on his own and became very skillful. (Duryodhana practised Mace-fight and became very skillful)
सन्तोषः Content	A state of satisfaction.	Yayati was not happy for he became old by the curse of Sukra.  He was not content with the pleasures that were experienced by him till then.  So, he exchanged his old age with the youth of his son named Puru.  Later, he understood that Content was purely psychological but not physical and became content.
स्वाध्यायः Self study	A detailed investigation and analysis of Self.	Bhishma sacrifised his right on throne for his father and considered himself the guardina of the throne and the successors of Kurus’ dynasty.  He learned numerous Dharmas by serving the noble.  Later, he taught them to Yudhishthira.
अस्तेयता Non-stealing	Taking (another person's property) without permission or legal right and without intending to return it is stealing.  Not doing so is Non-stealing.	Likhitha was hungry and hence plucked a fruit and ate it without any permission of its owner.  Later, he understood his mistake, repented and received a voluntary punishment from the king.
आत्मज्ञानम् Self-knowledge	Awareness or familiarity gained by experience of Self, on Self.	Dhritarashtra was blind by his love towards his son Duryodhana earlier.  Later, gradually, in the company of Vidura and by the instruction of Sanatsujata he gradually habituated to think of self and left the city of Hastinapura to live in the forest.  He led a peaceful life there and renounced his body in the wild fire.
मूर्तिः Personality	The combination of characteristics or qualities that form an individual's distinctive character.	Bharata was a great administrator.  He was a great warrior as well. Yet, he was free from greed of throne. He remained as an idol brother forever.

Natural Aspects

The following aspects are natural.  Means, these are possessed by few people by birth; by instinct, but not by any kind of practice or exercise.

The natural aspects are listed in column no.1.  

Their meaning is given in column no.2.  

A person from the Ramayana/the Mahabharata who possessed such aspect naturally is mentioned in column no.3.  

In fact, the table is made just to have a brief understanding of those aspects.  That is why many many great people are not mentioned in detail in the third column.

All the credits are due to our Guruji, Prof. Rani Sadasiva Murty, who listed out these Natural Aspects.

Natural Aspects
Aspect	Meaning	Example
तितिक्षा Forbearance	Patient self-control; restraint and tolerance.	Rama was all smiles when was about to be coroneted and even when he was asked to move to exile.
उन्नतिः Elevation	The action or fact of raising or being raised to a higher or more important level, state, or position.	Viswamitra was not happy with his position and incessantly put his efforts in the process of attaining the position of Brahmarshi.
बुद्धिः Cognition	The mental action or process of acquiring knowledge and understanding through thought, experience, and the senses.	Sugriva was a champion in cognition.  He learned well from his experience and grew from strong to stronger.
अकार्पण्यम् Non-submission	The action of accepting or yielding to a superior force or to the will or authority of another person is submission.  Not being like that is Non-submission.	Hanuman never submitted himself to enemies; wherever he was; and in whichever situation he was present.
दया Kindness	The quality of being friendly, generous, and considerate.	Yudhishthira was kind enough even towards Duryodhana, who was the root cause of all his troubles.  So, he was called as अजातशत्रुः।
आर्जवम् Nobility	The quality of being noble in character. Possessing or showing fine personal qualities or high moral principles.	Arjuna never wanted to kill anyone unnecessarily.  He rejected even the divine damsel Urvasi for a reason.  He was quite and soft althrough his life.
ह्रीः Feeling ashamed	Being reluctant to do something through fear of embarrassment or humiliation.	Lakshmana was angry when he noticed Bharata coming towards Chitrakuta with all the army, for he considered that the latter was coming to assassinate Rama.  Later, after understanding Bharata’s true intention, he felt ashamed of his agressiveness.
लोभशून्यत्वम् Lack of Greed	Not having intense and selfish desire for something, especially wealth, power, or food.	Bharatha rejected authority over kingdom without any second thought for it was not his.
मेधा Intellect	The faculty of reasoning and understanding objectively, especially with regard to abstract matters.	Krishna was a foreseer.  Without him, Victory of the Pandavas in the war of Kurukshetra was doubtful.
स्मृतिः Memory	The faculty by which the mind stores and remembers information.	Sanjaya had astonishing memory.  He could remember each and every detail of the war of Kurushetra that lasted for whole 18 days.
धीः Intelligence	The ability to acquire and apply knowledge and skills.	Vidura was an efficient learner and an excellent applier of his wisdom.
व्यक्तिः Individuality	The quality or character of a particular person or thing that distinguishes them from others of the same kind, especially when strongly marked.	Vikarna was one among Kauravas.  He was the only person to question the humiliation Draupadi received; in the assembly where all other celebrated gentle men kept themselves quite.