Sunday, 5 December 2021

దేశమంతా అర్జునులు ఉన్నారు. ఒకే ఒక్క కృష్ణుడు కావలెను.


 


1 అర్జునవిషాదయోగం

నాటి అర్జునుడి మానసికపరిస్థితిని చూస్తుంటే నేటి భారతీయుల మానసికపరిస్థితి గుర్తుకు వస్తోంది.

అవతలివాడి జోలికి పోకుండా తమ దారిన తాము బ్రతుకుదామనుకున్నప్పటికీ ఆ అవతలివాడు తమ ఉనికిని కూడా సహించలేకపోతున్నాడు అని తెలుసును.

బాల్యంలోనే తమ బలాన్ని (భీముడిని/ఐక్యతను) ఓర్వలేక, ఆ అవతలివాడు కపటంతో స్నేహం నటిస్తూనే విషం పెట్టి చంపజూశాడు అని తెలుసును.

తాము ప్రజల అభిమానాన్ని చూరగొంటూ ఉంటే సహించలేక ఆ అవతలివాడు రాజధానినుండి తమను వెళ్లగొట్టి వేరొకచోట తమను తమ తల్లితో సహా సజీవదహనం చేసేందుకు దారుణమైన ప్రయత్నం చేశారని తెలుసును.

తమ పౌరుషంతో దిగ్విజయం చేసి సార్వభౌములైనప్పటికీ ఏమాత్రం గర్వాన్ని ప్రదర్శించకుండా ఆ అవతలివాడిపై సహజమైన అతి సౌమ్యమైన సౌభ్రాతృత్వం కనబరచినప్పటికీ వాడు తమపై అసూయపడి, మయా ద్యూతంలో తమ సమస్తసంపదలను తమ రాజ్యాన్ని కాజేశారని తెలుసును.

సభలో అందరిముందూ తమ ధర్మపత్నిని ఆ అవతలివాడు విచక్షణారహితంగా అవమానం పాలు చేయాలని ప్రయత్నించిందీ తెలుసును.

ఆ అవతలివాడు తమను అడవులపాలు చేసింది చాలక తాము అడవిలో పడుతున్న అగచాట్లను కళ్లారా చూసి ఆనందించేందుకు, తమకు ఏమాత్రం అపరిచితం కాని వైభవాన్ని తమకే చూపి తమలో ఈర్ష్యను రాజేయాలనే ఉద్దేశంతో ఘోషయాత్ర పేరిట చేసిన దుస్సాహసం తెలుసును.

తాము అడవిలో ఉన్నప్పటికీ తమను వేలాదిమంది పండితవరేణ్యులు ఆశ్రయించి అండగా ఉండటం ఆ అవతలివాడు సహించలేక, తమను దూర్వాసమహర్షి శాపానికి గురిచేయాలని విఫలయత్నం చేసిన విషయం కూడా తెలుసును.

మహాసార్వభౌమపదవిని అలంకరించిన తమ పెద్దన్నతోబాటు, మహాసమ్రాజ్ఞిగా పదవీశోభితురాలై ఉండిన తమ ధర్మపత్నితో పాటుగా తమను అజ్ఞాతవాసంలోనికి నెట్టి, కఠినమైన సేవకవృత్తిని అవలంబించవలసి వలసి వచ్చేట్లు చేశాడని కూడా తెలుసును.

పరిస్థితులకు తలవొగ్గి, ఆ అవతలివాడు విధించిన సమస్తనియమాలను తు చ తప్పకుండా పాటించినా చివరకు ఆ అవతలివాడు తమ వంతు వచ్చేసరికి ఆ నియమాలను ఉల్లంఘించి తమకు తమ రాజ్యాన్ని అప్పగించకుండా సూది మొన మోపినంత భూమిని కూడా ఇవ్వను పొమ్మన్నది కూడా తెలుసును.

తాము ఇపుడు యుద్ధానికి దిగినది తమ వంతు రాజ్యాన్ని సాధించుకునేేందుకేనని కూడా తెలుసును.

అయినా సరే,
అయినా సరే,

స్వయంగా మహావీరుడైనప్పటికీ, సమస్తకౌరవసైన్యాన్ని ఒక్క పాశుపతంతో క్షణకాలంలో భస్మీపటలం చేయగలిగిన మహాశక్తిమంతుడై ఉన్నప్పటికీ, తమను జీవితాంతం సంతోషంతో ఉండనివ్వకుండా దుఃఖసముద్రంలో ముంచదలచినవాడు, వీలైతే తమను సమూలంగా అంతం చేసేందుకు సర్వవిధప్రయత్నాలను అలుపెరగకుండా చేసిన ఆ అవతలివాడు ఎవడో కాదు, స్వయానా తమ సోదరుడే అని, అతడితో నేను యుద్ధం చేయడమా? వద్దు, యుద్ధం చేయను అని భావించడం ఆనాడు ఒక్క అర్జునుడికే చెల్లింది. అది అర్జునవిషాదం.

వీళ్లందరూ ఎవరు? నావాళ్లే కదా? నాతో కలసి ఇదే దేశంలో బ్రతుకుతున్నవాళ్లే కదా? వీరు నా పట్ల ఎంతటి శత్రుత్వం కనబరుస్తూ ఎన్ని విధాలుగా తమను నాశనం చేసేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నా వీరిపట్ల నేను శత్రుత్వం వహించలేను అని భావించడం ఈనాడు కేవలం భారతీయులకే చెల్లింది. ఇది సమస్తభారతీయవిషాదం.

చివరకు అర్జునుడి విషాదం ఎంతవరకు వచ్చిందంటే,
"ఏతాన్న హన్తుమిచ్ఛామి
ఘ్నతోఽపి మధుసూదన" (గీత1.35)
"వీరి చేతిలో నేను చంపబడినా నాకు సమ్మతమే గాని, నేను మాత్రం వారిని చంపదలచుకోను" అనేంతవరకు వచ్చింది.

ఆ అవతలివాడు తమకు ఎన్ని అపకారాలు చేసినా, తమ పట్ల ఎన్ని అపరాధాలు పౌనఃపున్యంగా చేసినా, చివరకు పదకొండు అక్షౌహిణుల సైన్యాన్ని ప్రోగు చేసుకుని సమస్త ఆయుధాలు ధరించి, దయాదాక్షిణ్యాలు లేకుండా ఆ మరుసటి క్షణంలోనే తమను క్రూరాతిక్రూరంగా చంపడానికి సంసిద్ధంమై ఉరకలు వేస్తూ ఉన్నప్పటికీ, వారిని స్వజనం (నావారు) గా భావించి వారి పట్ల కనికరమే కనబరచడం అర్జునుడికే చెల్లింది.

స్వజనం హి కథం హత్వా
సుఖినః స్యామ మాధవ (గీత1.37)

"మనవారిని మనమే చంపుకుని మనం ఎలా సుఖంగా ఉండగలం కృష్ణా?" అని ప్రశ్నించాడు.

ఆ అవతలివారు కాశ్మీరంలోను, బెంగాల్లోను, కేరళలోను నరమేధం చేశారు. చేస్తున్నారు. అమాయికులైన పాల్ఘర్ సాధువులను తలలు పగులగొట్టి చంపేశారు. దేవాలయాలను ధ్వంసం చేశారు. ధ్వంసం చేయాలని తమవారికి పిలుపునిస్తున్నారు. లవ్ జిహాద్ పేరిట తెగబడుతున్నారు. భైంసాను తగులబెట్టారు. పండుగలను, ఆచారాలను అవహేళను చేస్తున్నారు. ఆచారవంతులను మూర్ఖులని అవహేళన చేస్తున్నారు. ఒకటి కాదు, రెండు కాదు, ఎన్నెన్నో అకృత్యాలు చేశారు. పదిహేను నిమిషాల్లో ముగించేస్తాం అని తమ ఉద్దేశాన్ని స్పష్టంగా బయటపెట్టుకున్నారు. అయినా వీరంతా నావారు అనుకొనడం ఈనాడు భారతీయులకే చెల్లింది.

కృష్ణా, వీరిని చంపడం మహాపాపం.
అహో బత మహత్పాపం (గీత1.45)

నేను ఏ మాత్రం స్పందించను. నేను ఆయుధం ధరించను. వారందరూ కత్తులు పట్టి నన్ను చంపినా సరే, అదే నాకు క్షేమం.
యది మామ్ అప్రతీకారమ్
అశస్త్రం శస్త్రపాణయః।
ధార్తరాష్ట్రా రణే హన్యుః
తన్మే క్షేమతరం భవేత్।। (గీత1.46)
అని భావించడం విషాదం కాక మరేమిటి?

అది విషాదం ఎందుకైంది?
విషమ్ అత్తి (విషమును తింటుంది) కాబట్టి విషాదమైంది. విషం తినడమంటే ఏమిటి? చావును కోరి తెచ్చుకోవడం అన్న మాట. ఆత్మహత్య అన్న మాట. అర్జునుడు ఆత్మహత్యకు పూనుకున్నట్టే లెక్క. అది అధర్మం.

ఎందువల్ల అధర్మం?
అర్జునుడు క్షత్రియుడు. ధర్మరక్షణకోసం, ప్రజారక్షణకోసం యుద్ధం చేయటం, అవసరమైతే యుద్ధంలో ప్రాణాలర్పించడం క్షత్రియధర్మం. తన ధర్మాన్ని వదిలి, నేను యుద్ధం చేయను అనడం అధర్మమే కదా.

ఇంతవరకు భగవద్గీతలో మొదటి అధ్యాయం.

అందువల్లనే కృష్ణుడు అర్జునుడి మానసిక పరిస్థితిని కశ్మలం అన్నాడు. క్లైబ్యం అన్నాడు. నీది క్షద్రమైన హృదయదౌర్బల్యం అన్నాడు. అనార్యజుష్టమన్నాడు. అస్వర్గ్యమన్నాడు. అకీర్తికరమన్నాడు. ఓ పెద్ద ప్రజ్ఞావాదాలు మాట్లాడుతున్నావే? అన్నాడు. (ఇది రెండవ అధ్యాయంలో - మరుసటి పోస్టులో చూద్దాం)

భక్తోఽసి మే సఖా చేతి రహస్యం హ్యేతదుత్తమమ్ (గీత 4 3) - "అర్జునా, నువు నా భక్తుడవు కాబట్టి, స్నేహితుడవు కాబట్టి, ఎంతో రహస్యమైన ఈ యోగాన్ని నేను నీకు చెబుతున్నాను" అంటూ వివరించడం మొదలుపెట్టాడు.

ఎంతో చర్చ జరిగిన పిమ్మట అర్జునుడికి మోహం తొలగిపోయింది. తన ధర్మం పట్ల చాల స్పష్టమైన అవగాహన కలిగింది. కృష్ణా, నేను నీ మాట వింటాను అంటూ ధర్మయుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు. (ఇది పద్దెనిమిదవ అధ్యాయం చివర)

ఈ విధంగా విషాదం వదిలించుకున్నవారికే విజయం లభిస్తుంది. భగవద్గీతకు అటువంటి విషాదాన్ని వదిలించే శక్తి ఉన్నది. భగవంతుడై గీతను బోధించగల ఆచార్యుల అవసరం ఉన్నది. అందువల్ల భగవద్గీతాపఠనాన్ని అలవరచుకొమ్మని భారతీయులందరినీ ప్రోత్సహిద్ధాం. భగవద్గీతాసారాన్ని మరింతగా మన జీవితాలకు సమన్వయం చేసుకునేట్లు చేయగల జగద్గురువు కృష్ణుడు ఆచార్యుల రూపంలో అవతరించుగాక.

దేశమంతా అర్జునులు ఉన్నారు.
ఒకే ఒక్క కృష్ణుడు కావలెను.

~మార్గశీర్షశుక్లతృతీయా, ప్లవః~

Saturday, 4 December 2021

మాసానాం మార్గశీర్షోఽహమ్

కాలోఽస్మి - (గీత 11.32)

నేను కాలస్వరూపుడను. మహాకాలుడను.

అహమేవాక్షయః కాలః (గీత 10.33)
మొదలు మధ్యము తుది లేని ఆదిమధ్యాంతరహితుడను అని భగవంతుడు స్వయంగా తనను గూర్చి తాను తెలియజేశాడు.

అటువంటి అనంతుని అచ్యుతుని కొలవటం మనకు సాధ్యమయ్యే పనేనా?

గోవింద గోవింద అని కొలువవో మనసా అని అన్నమయ్య అంటే ఏ స్కేలుతో కొలవాలి అంటూ యోగి వేమన విశ్వవిద్యాలయం తెలుగు అధ్యాపకురాలు ఒకావిడ తన క్లాసులో విద్యార్థులముందు అవహేళన చేస్తూ మాట్లాడుతుందట.

ఎంతటి అనంతుడైనా భగవంతుని కొలవడం సాధ్యమే. ఎలా కొలవాలో స్వయంగా ఆయనే మనకు తెలియజేశాడు.

పత్రం పుష్పం ఫలం తోయం
యో మే భక్త్యా ప్రయచ్ఛతి।
తదహం భక్త్యుపహృతమ్
అశ్నామి ప్రయతాత్మనః।।
(గీత 9.26)

ఒక ఆకు, ఒక పూవు, ఒక పండు లేదా ఇన్ని నీళ్లైనా సరే నాకు ఎవరు భక్తితో సమర్పించినా దానిని నేను ప్రీతితో స్వీకరిస్తాను అని సాక్షాత్తు భగవంతుడే తనను కొలిచే పరికరాలను పేర్కొన్నాడు.

సత్యభామ తన అహంకారం కొద్దీ సకలైశ్వర్యాలతో భగవంతుని కొలిచి అతనిని తన స్వంతం చేసుకుందామంటే అది ఆమెకు అసాధ్యమైపోయింది. రుక్మిణమ్మ భక్తితో చిన్న తులసి ఆకు వేసి ఆమాత్రంతోనే అతడిని కొలిచేసిన కథ ఆబాలగోపాలానికి తెలిసిన కథే కదా?

కాబట్టి, భగవంతుని కొలిచే సాధనం లేదా స్కేలు భక్తి.

కొలుచుట అంటే బట్టల షాపులో సేల్స్ మన్ మీటరు బద్దతో బట్టలను కొలవటం వంటిది కాదని ఆ అవహేళన చేసిన ఆ మూర్ఖశిఖామణికి తెలియకపోదు. అడవిలో పుట్టి అడవిలో పెరిగిన కణ్ణప్పకు ఉన్నంత జ్ఞానం కూడా ఆవిడకు లేకపోయింది.

సరే.
భగవంతుడు అంతటి అనంతకాలస్వరూపుడైనా, మనలను అనుగ్రహించడం కోసం మనకు అందుబాటులోనే ఉంటాడు.

భారతదేశంలో ఏటా సరాసరి 110 మిలియన్ టన్నుల వరి పండుతుంది. అందులో మనకు కావలసింది ఎంత? మనలో ఒకొక్కరం సంవత్సరానికి కనీసం 50 కిలోగ్రాములైనా గట్టిగా తినగలమా?

అలాగే, నిర్వికారము నిర్గుణము నిరంజనము అయిన భగవంతుని అనంతస్వరూపం అవగాహన చేసుకొనడం మనకు అంత సులువు కాదు.

అందువల్ల ఆయనే స్వయంగా అనేక ఉపాయాలతో మనకు చేరువ అవుతాడు. ఈరోజు కార్తిక-అమావాస్య. రేపటినుండి ఆయన మార్గశిరమాసరూపంలో మన చెంతకు వచ్చి నెలరోజులు ఉంటాడు. మాసానాం మార్గశీర్షోఽహం (గీత 10.35) అని స్వయంగా ప్రకటించాడు.

మరి మన చెంతకు కోరి వస్తున్న భగవంతుని మనం ఎలా కొలిచేది? ముందే అనుకున్నాం కదా? భక్తితో ఎవరు ఎలా కొలిచినా ఆయన అనుగ్రహిస్తాడు.

పోనీ కొంత వివరంగా తెలుసుకోవాలంటే భగవద్గీత తొమ్మిదవ అధ్యాయాన్ని (రాజవిద్యా రాజగుహ్యయోగాన్ని) చదివితే అర్థమౌతుంది.

అసలు కేవలం తొమ్మిదవ అధ్యాయం మాత్రమే ఎందుకు? ఈ ప్లవనామసంవత్సర మార్గశిరమాసంలో మనం రోజుకో అధ్యాయం చొప్పున పద్దెనిమిది రోజుల్లో భగవద్గీతను సంపూర్ణంగా అర్థసహితంగా చదివేద్దామా? నెలలో ముప్పై రోజులుంటాయి కదా? పద్దెనిమిది రోజుల్లో పద్దెనిమిది అధ్యాయాలు చదివేస్తే తక్కిన రోజుల్లో ఏం చేయాలి అనుకోవద్దు. మరలా రివిజన్ చేసేద్దాం.

మార్గశీర్షశుక్ల-ఏకాదశినాడు పరమపవిత్రమైన గీతాజయంతి కూడా వస్తుంది. గీత తక్కిన పుస్తకాలవంటిది కాదు. భగవంతుడు స్వయంగా తన నోట పలికినది. అందుకనే ఇది భగవద్గీత అయింది. అర్జునుని నిమిత్తకారణంగా మార్చుకుని సమస్తమానవాళిశ్రేయస్సును కోరి ఆయన బోధించినది.

మన పుట్టిన రోజున మనకోసం మన మిత్రుడు ఏదైనా బహుమతిని ఇస్తే దానిని సంతోషంతో స్వీకరిస్తాం. ఆ బహుమతి పొట్లంలో ఏముందో చూడాలనే కుతూహలంతో బయట రంగురంగుల పేపరును గబ గబా చించేసి మరీ చూసి ఆనందిస్తాం కదా?

మరి మన జీవితాంతం ఉపయోగపడే బహుమతిగా భగవంతుడు స్వయంగా ప్రసాదించిన భగవద్గీతరూపంలోని ఉపదేశాన్ని మనం ఇంకా ఎంతకాలం పాటు పుస్తకాల పేజీల్లో మాత్రమే దాచుకుంటాం?

రేపు చదువుదాం ఎల్లుండి చదువుదాం అని ఇంకా ఎంతకాలం వాయిదాలు వేసుకుంటూ పోదాం? తీరిక దొరకటం లేదు అనే మాటను కాసేపు పక్కన పెడదాం. మనకు ఒక సామెత ఉండనే ఉంది. సముద్రంలో అలలు తగ్గిన తరువాత స్నానం చేద్దామనుకుంటే మన జన్మలో మనం సముద్రస్నానం చేయలేం. కాబట్టి ఎన్ని అలలున్నా స్నానం చేసేయాలంతే.

భగవద్గీత మన జ్ఞానసంపద. మన ఆధ్యాత్మికసంపద. మన తాతతండ్రులందరూ అనుభవించిన మహాభాగ్యసంపద. వారసత్వంగా మనకు సంక్రమించిన పైతృకమైన ఆస్తి. అందువల్ల భగవద్గీతను చదవడం మన హక్కు. ఆ హక్కును మనం ఎట్టి పరిస్థితులలోనూ వదులుకోరాదు. అంతే కాదు, మన తరువాత తరాల వారికి కూడా ఈ సంపదను అందించే బాధ్యత మనకున్నది.

చదివితే మనకు ఏమొస్తుంది? ఏమిటి లాభం?
దానికి సమాధానం కూడా మనకు గీతలోనే దొరుకుతుంది.
కర్మణ్యేవాధికారస్తే మా ఫలేషు కదాచన। (గీత 2.47)
నీవు నీ పనిని చేయడం మీదనే శ్రద్ధ చూపు. ఫలితం నాకు వదిలెయ్.
అని సాక్షాత్తు భగవంతుడే చెప్పాడు. అర్జునుడంతటివాడే అతని మాటను నమ్మాడు. తాను చేయవలసిన పనిని చేశాడు. మనం కూడా సంపూర్ణవిశ్వాసంతో అలాగే చేద్దాం.

యత్ర యోగేశ్వరః కృష్ణః
యత్ర పార్థో ధనుర్ధరః।
తత్ర శ్రీర్విజయో భూతిః
ధ్రువా నీతిర్మతిర్మమ।। 

https://www.facebook.com/srinivasakrishna.patil/posts/4536826569771321

Friday, 5 November 2021

శివోఽహమ్


 

శివోఽహమ్

శివః+అహమ్ అనే రెండు పదాల కలయిక వలన శివోఽహమ్ అనే సంధి ఏర్పడుతుంది. అంటే నేను శివుడను అని అర్థం.
చాల చిన్నపదం కదా? పలికేందుకు ఒక సెకను సమయం కూడా పట్టదు కదా? కాని, అలా పలికే అర్హత మనకు ఉన్నదా?
శివము అంటే కల్యాణము, మంగళము, (శుభము) సుఖము, మోక్షము,, శ్రేయస్సు అని అర్థాలున్నాయి. . ఇవన్నీ ఆ దేవదేవునిలో ఉంటాయి కాబట్టి ఇతడు శివుడు.
ఇంకా అణిమాదులైన అష్టసిద్ధులు శేరతే - అవతిష్ఠంతే - ఇతనియందు ఉంటాయి కాబట్టి ఇతడు శివుడు.
ఇంత తెలిసిన తరువాత కూడా మనం శివోఽహమ్ (నేను శివుడను) అనుకోగలమా?
}}}{{{
అత్యంతసారవంతమైన సుక్షేత్రం ఉన్నదనుకోండి - అక్కడ ఎటువంటి విత్తనం వేసినా ఏపుగా బలంగా పెరుగుతుంది.
ఎడారిలో ఖర్జూరం వంటి ఎడారి మొక్కలు మాత్రమే పెరుగుతాయి కాని, అక్కడ రసభరితమైన మంచి మామిడి తోట వేద్దామనుకుంటే అది వృథాప్రయాస కదా. అది ఎడారిభూముల లక్షణం. అందుకు మనం ఎడారిని నిందించడం వలన ప్రయోజనం లేదు.
అలాగే సుక్షేత్రాలలో విషవృక్షపు విత్తనం నాటినా అది బలంగా ఎదుగుతుంది. ఆ విషవృక్షాల పుష్పాలు అతిరమణీయమైన రంగులతో కన్నులను ఆకర్షిస్తూ ఉంటాయి. వాటి ఫలాలు సుమధురసౌరభాలను వెదజల్లుతూ సమస్తప్రాణులను ఆకర్షిస్తూ ఉంటాయి. ఆ రంగులకు సౌరభాలకు ఆశపడి తమ చెెంతకు వచ్చే ప్రతి మనిషినీ, జంతువును. పక్షినీ, కీటకాన్నీ అవి తమ విషంతో నిర్దాక్షిణ్యంగా చంపేసి తాము మరింత బలంగా ఎదిగేందుకు ఎరువుగా మార్చుకుంటాయి.
అయితే తత్కారణంగా మనం ఆ క్షేత్రాన్ని తప్పుపట్టడానికి వీల్లేదు. ఎందువల్లనంటే అక్కడ అమృతఫలబీజం నాటినా నిస్సందేహంగా చక్కగా పెరుగుతుంది.
కాబట్టి, సుక్షేత్రనింద చేయరాదు.
సృష్టి ఆవిధంగా జరిగింది మరి.
)))(((
మరి మనం చేయవలసిన పనులు ఏమిటి?
1 విషవృక్షాలను ఖండిస్తూ, విషవృక్షబీజాలను నశింపజేయడం.
2 అమృతబీజాలను నాటుతూ, సంరక్షించుకుంటూ ఉండటం.
3 పై రెండు పనులనూ సమన్వయం చేయడం.
మనలో కొందరకు విషవృక్షాలను ఖండించడంలో నేర్పు ఉండవచ్చు కాని, అమృతబీజాలను నాటడం చేతకాకపోవచ్చును.
అలాగే కొందరకు అమృతబీజావాపనంలో చక్కని నైపుణ్యం ఉండవచ్చును కాని చేత గొడ్డలి ధరించి విషవృక్షాలను ఖండించేంత బలం లేకపోవచ్చును.
అలాగే కొందరు రెండుపనులలోనూ సమర్థులై ఉండవచ్చును.
ఈ రెండుపనులలోనూ నేర్పరులైన వారి నడుమ చక్కని సమన్వయం అవసరం. లేకుంటే ఎంత ఖండించినా విషవృక్షాలు మరలా తలెత్తవచ్చు. అందువల్ల ఖండించిన వెంటనే అక్కడ అమృతబీజాలను తప్పక నాటేయాలి. అందువల్ల సమన్వయం చేయడంలో నేర్పరులైన వారు ఎంతైనా అవసరం. అప్పుడే సుక్షేత్రాలన్నిటా సమస్తప్రాణిసుఖకరములూ సమస్తజీవానందదాయకములూ అయిన అమృతఫలవృక్షాలు విస్తరిస్తాయి.
అదీ జరగవలసిన పని.
)))(((
భారతీయులు శివోఽహమ్ అనుకోవచ్చు. ఎందుకంటే శివునిలో ఉండే ఒక లక్షణం మనలో కూడా ఉన్నది. ఈ పరమశివుడు మంచి చెడ్డ అనే భేేదం లేకుండా అందరినీ ఆదరించేస్తాడు. దేవతలైనా అదే ప్రేమ, రాక్షసులైనా అంతే ప్రేమ ఆయనకు.
చెప్పేదేమి, మన భారతీయులు కూడా ఇలాంటివారే. అచ్చం శివుడిలాంటివారే. చెడ్డవారు మన దరి చేరి స్నేహం చేస్తే వారిని కూడా ఆత్మీయులుగా భావించేస్తాం. అప్పుడు మంచివారిని కూడా మన శత్రువులుగా భావించి వారిమీద పగను పెంచుకుంటాం. అలాగే ముందుగా మంచివారే మన చెంత చేరితే మంచిని గూర్చి మంచి అవగాహను పెంచుకుంటాం. చెడును దరిజేరనియ్యం.
ఇటువంటి లక్షణం మన బలహీనత, బలం కూడా. సృష్టి అలా జరిగింది. ఎవరినీ నిందించవలసిన పని లేదు. జరగవలసింది కృషి.
)))(((
అయితే శివుడిలో మరో లక్షణం కూడా ఉన్నది.
విషం వల్ల లోకాలకు ఆపద కలగనివ్వకుండా ఆయన దానిని మ్రింగివేసి తన కంఠంలో దాచుకుని శ్రీకంఠుడయ్యాడు. గరళకంఠుడన్నా విషకంఠుడన్నా అవి నిందావాచకపదాలనిపిస్తాయి కాని ఆయన నిజానికి శ్రీకంఠుడు. ఎందుకంటే విషం కూడా ఆయన కంఠానికి ఒక ఆభరణంలా మారి మంచి శోభను కలిగించింది కాబట్టి!
ఆవిధంగా ఆయన విషాన్ని లోపలనే అణచివేసి అగాధసాగారాంతరాళంలో దాగివున్న అమృతం పైకి వచ్చేందుకు అనుమతించాడు.
ఈ రెండు పనులనే కదా, మనం ఈ సందర్భంలో
1 విషవృక్షఖండనం అని,
2 అమృతబీజావాపనం అని
అంటున్నాము.
ఈ రెండు పనులనూ విజయవంతంగా చేయగలిగితే మనకు శివోఽహమ్ అనుకునే అర్హత లభిస్తుంది.
ఆ అర్హతకోసం ఆయా రంగాలలో ఆయా పనులలో నైపుణ్యం ఉన్నవారు పరస్పరసమన్వయంతో పని చేయవలసిన ఆవశ్యకత ప్రస్తుతం మన భారతదేశంలో చాల బలంగా, ఉన్నది.
సర్వేఽత్ర సుఖినః సంతు
సర్వే సంతు నిరామయాః।
సర్వే భద్రాణి పశ్యంతు
మా కశ్చిద్ దుఃఖభాగ్ భవేత్।।
అంటూ సమస్తవిశ్వశాంతిని కోరుకునే సనాతనధర్మమే అమృతబీజం. విషవృక్షాలను నేర్పుగా ఖండించి అమృతబీజాలను నాటడమే భారతీయులందరి కర్తవ్యం.
అందుకు శివుడే మనకు ఆదర్శం కాబట్టి, శివోఽహమ్।।
।।కార్తికశుక్లప్రతిపత్, ప్లవః।।

Thursday, 2 September 2021

విజృంభిస్తున్న చార్వాకులు!


 చర్వణం అంటే నమలడం. అంటే తినడం. కడుపునింపుకొనడం (అనుభవించడం) మాత్రమే జీవితలక్ష్యమని, మిగిలినవన్నీ మనిషికి అనవసరమనీ భావించేవారు చార్వాకులు.
చారు వాక్ అనే రెండు పదాలనుండి చార్వాక అనే పదం వచ్చిందని కొందరు పండితులు అంటారు. చారు అంటే అందమైనది లేదా మనసును ఆకర్షించేది అని అర్థం. వాక్కు అంటే మాట అని అర్థం.
చార్వాకుల మాటలు, వారి బోధనలు పామరుల మనస్సులను ఇట్టే ఆకర్షించేవట. ఎందుకు ఆకర్షించవు? ఇప్పట్లో మన రాజకీయనాయకులు చేసే వాగ్దానాలు కూడా ఆనాటి చార్వాకుల మాటల మాదిరిగానే ఉండ్ల్యా?
వారి జీవితవిధానానికి ఈ క్రింది ఉదాహరణ ఒక మచ్చు మాత్రమే.
ఋణం కృత్వా ఘృతం పిబేత్!
భస్మీభూతస్య దేహస్య పునరాగమనం కుతః?
అప్పు చేసి నెయ్యి త్రాగాలి.
(అప్పు చేసి పప్పుకూడు అని తెలుగులో)
శరీరం కాలిపోయాక మళ్లీ వచ్చేదెలా?
అంటే మనం కష్టపడి సంపాదించి అనుభవించాలి అనే కాన్సెప్టును వీరు అంగీకరించరు. పుట్టడమనేది వీరికి సంబంధించి ఒక ఆకస్మికపరిణామం. ఒక ఆక్సిడెంట్. అంతే. పుట్టిన తరువాత జీవితాన్ని అనుభవించి వదిలేయాలి అంటారు. కాని సంపాదన ఉంటే కాని జీవితాన్ని ఆనందించడం సాధ్యం కాదు. సంపాదన కోసం శ్రమిస్తే అందువల్ల ఆనందం ఏముంది, కష్టం తప్ప? అని వీరి అభిప్రాయం. అందువల్ల కష్టపడకుండా, అప్పులు చేయాలి, అనుభవించాలి అంటారు.
కాని, ఆనాడైనా ఈనాడైనా భారతీయులందరికీ అప్పు అంటే చచ్చేంత భయం. అప్పు చేయడం ఎంత సులువో తిరిగి ఆ అప్పును తీర్చడం అంత కష్టం కదా. అప్పును తీసుకున్న తరువాత ఎలాగైనా తీర్చివేయవలసిందే. ఋణం తీర్చుకొనడం అనేది భారతీయులకు ఒక పవిత్రమైన భావన. తనకు జన్మనిచ్చిన తల్లిదండ్రులకు కూడా తాను ఋణపడ్డానని, వారిని సంతోషపెట్టడం ద్వారా ఆ ఋణం తీర్చుకోవాలని భావిస్తారు. అటువంటిది ఎవరో పరాయి వ్యక్తుల దగ్గరనుండి ఋణం తీసుకుంటే తిరిగి ఆ ఋణం తీర్చకపోవడమనేది మహాపాపమని భావిస్తారు. ఋణం తీర్చకుండా మరణిస్తే మరుసటి జన్మలో కూడా ఆ ఋణభారం తమ నెత్తిన కొండగా మారి పడుతుందని, కాబట్టి అప్పు తీసుకున్న జన్మలోనే ఆ అప్పును తిరిగి చెల్లించేయాలని తాపత్రయపడతారు. ఒక వ్యక్తి అప్పు తీర్చకుండానే మరణిస్తే, ఆ వ్యక్తి కుమారుడు తన తండ్రి చేసిన అప్పును తీర్చడం తన బాధ్యతగా భావించి తీర్చడానికే ప్రయత్నిస్తాడు.
సర్వేషామపి శౌచానామ్ అర్థశౌచం పరం స్మృతమ్ - అని పెద్దల మాట. శౌచమంటే కేవలం పళ్లు తోమడం స్నానం చేయడం మడి బట్టలు కట్టడం మాత్రమే కాదు, ఆర్థికవిషయాలలో కూడా పవిత్రంగా ఉండాలి. నిజానికి అదే అన్నిటిలోనూ నిజమైన, అతి గొప్పదైన శౌచం (పవిత్రత) అని నైతికశాసనం కూడా చేశారు.
అలాంటి భారతీయసామాజికభావన మీద చార్వాకులు తిరుగుబాటు చేశారు. అప్పు చేసి చచ్చేేంతవరకూ అనుభవించడమే జీవితపరమార్థమని, తిరిగి అప్పు తీర్చే బాధ్యతను నెత్తిమీద పెట్టుకోవద్దని, పునర్జన్మ అనేది, పునర్జన్మలో మరలా ఋణభారం అనేది వట్టి పనికిమాలిన అబద్ధపు మాటలని ప్రచారం చేశారు.
అదిగో - సరిగ్గా అక్కడే - పునర్జన్మ అనేది బూటకం అని, బాధ్యతారాహిత్యమే జీవితసారాంశమని చార్వాకులు అన్నారు కదా. అక్కడే పామరజనాలకు చార్వాకులు పిచ్చిపిచ్చిగా నచ్చేశారు. వేలం వెర్రిగా వారి బోధనలను అనుసరించారు.
సామాజికజీవనం వారి బాధ్యతారాహిత్యంతో అస్తవ్యస్తమైంది. తల్లిదండ్రుల పట్ల పిల్లలకు బాధ్యత లేదు. పిల్లల పట్ల తల్లిదండ్రులకు బాధ్యత లేదు. భార్యాభర్తల నడుమ అనుబంధం పరస్పరబాధ్యత అనే ప్రశ్న లేదు. యజమానినుండి జీతం తీసుకొనడమే తప్ప ఆ యజమాని చెప్పిన పనులు చేయవలసిన బాధ్యత తనకు లేదని ఉద్యోగులు భావించారు. వ్యవసాయం చేయవలసిన బాధ్యత లేదని, ఎవడో పండించిన పంటను ఎత్తుకుపోయి అనుభవించడంలో తప్పు లేదనే భావాలు ప్రబలిపోయాయి. అనేక తరాలుగా మలచబడ్డ ఒక సామాజికవ్యవస్థ వీరి ఆగడాలవలన ఛిన్నాభిన్నమైపోయింది.
స్వర్గమూ లేదు, నరకమూ, లేదు, పునర్జన్మ లేదు, సృష్టించే దేవుడూ లేడు, దండించే యముడూ లేడు, అసలు శరీరం కంటె వేరుగా ఆత్మ అనేది లేనే లేదు. కాబట్టి దేనికీ మనం భయపడవలసిన అవసరం లేదు, Boys, Let us just Enjoy ourselves అనే మూకలు తయారైనాయి. అదిగో - ఆ సమయంలోనే ఆ చార్వాకులకు ఆ చార్వాకుల అనుయాయులకు నాస్తికులు అని పేరు వచ్చింది.
అస్తి అంటే ఉన్నది అని అర్థం. ఆత్మ అనేది ఉన్నది, పునర్జన్మ ఉన్నది అనేవారు ఆస్తికులు.
నాస్తి (న + అస్తి) అంటే లేదు అని అర్థం. ఆత్మ అనేది లేదు, పునర్జన్మ అనేది లేదు అనేవారు నాస్తికులు.
వేదాలు ఆత్మ ఉన్నదని, కర్మానుసారం పునర్జన్మ ఉంటుందని చెబుతాయి కాబట్టి, పాణిని నాస్తికుడు అంటే వేదనిందకుడు (వేదాలను తిరస్కరించేవాడు నాస్తికుడు) అని నిర్వచనం చేశాడు.
కాని, క్రమంగా చాలమంది ఈ చార్వాకుల నాస్తికభావాల వలన సమాజానికి కలిగే నష్టమేమిటో స్వీయానుభవాల వలన తెలుసుకున్నారు. బాధ్యతారాహిత్యం వలన దుఃఖమే తప్ప సుఖం అనేది ఎండమావిలో నీటివంటిది అని గ్రహించారు. తాము మారారు. మారని వారిని దూరంగా ఉంచారు. (అది వెలివేయడం అనండి, బహిష్కరణ అనండి.) నాస్తికులు నిందాపాత్రులైనారు. అప్పటినుండే నాస్తిక అనే పదం వెక్కిరింతకు గురైంది. నాస్తికులను వారి చేష్టలను, వారి బాధ్యతారాహిత్యాన్ని అసహ్యించుకొనడం అప్పటినుండే ప్రారంభమైంది.
(అసహ్యించుకొనడం అనే పదానికి hate అనే ఇంగ్లీషు పదాన్ని ఉపయోగించి అనువాదం చేస్తుంటారు. కాని అసహ్యము అంటే ద్వేషించడం కాదు. సహింపరానిది అని అర్ధం. ఎండాకాలంలో ఎండ కూడా మనకు అసహ్యమే. అంటే మనం సహించలేనిదే. అంటే మనం ఎండ ధాటికి తాళలేమని, ఎండకు తట్టుకోలేమని అర్థం. అంతే కాని ఎండను ద్వేషిస్తున్నామని అర్థం కాదు. సంస్కృతాన్ని నిష్కారణంగా ద్వేషించే కొందరు మిడిమిడి జ్ఞానపు తెలుగు పండితులు (!!!) అసహ్యమంటే ద్వేషించడమే అని భావిస్తూ, తాము పెంచుకున్న భావదారిద్ర్యాన్నంతా తమ జీవితచరిత్రల రూపంలో కూడా వెలిగ్రక్కుతూ ఉంటారు.)

సరే, మొత్తానికి అప్పట్లోనే ప్రజలు వారి ప్రభావంనుండి బయటపడడానికి, సభ్యసమాజంగా మరలా రూపు దిద్దుకొనడానికి చాల కాలం పట్టింది. అలా చార్వాకులు లేదా నాస్తికులు ఒకప్పుడు భారతీయసమాజంలో ఒక వెలుగు వెలిగారు. (తమ స్వార్థం కోసం సమాజాన్ని ఆటవికసమాజంగా మార్చేశారు.)
ఇదిగో, మరలా ఈ రోజుల్లో ఆ చార్వాకులు లేదా నాస్తికులు మరలా విజృంభించేందుకు, సమాజాన్ని మరలా అల్లకల్లోలం చేసేందుకు ఈవిధంగా సంసిద్ధులౌతున్నారు.
ఇప్పటికే నాయకులనే ముసుగులో కొందరు చార్వాకులు అప్పులు చేసిన వారు మరలా కట్టనవసరం లేదని ఋణమాఫీ పేరిట జనాలను ఆకట్టుకొనడం మొదలు పెట్టారు. శ్రమించకుండా అప్పనంగా వచ్చే సొమ్మును పామరజనాలకు బాగా రుచి చూపించారు. సోమరిపోతుల సైన్యాలను సృష్టించారు. క్రొత్త క్రొత్త పన్నులను కనిపెడుతున్నారు. కష్టించి పని చేసేవారి కష్టార్జితాన్ని యథేష్టంగా దోచేస్తున్నారు. తమ సోమరిసైన్యాలకు పంచి పెట్టి పోషిస్తున్నారు.
భారతీయసమాజవ్యవస్థను కూకటివేళ్లతో సహా పెకలించి నాశనం చేయడమే వారి లక్ష్యం.
ఆ నాయకకుటుంబమంతా ఇదే తమ ఏకైకలక్ష్యంగా అధికారాన్ని కూడా సంపాదించి ఇప్పటికే సగం సమాజాన్ని చెడగొట్టింది. వారి అజెండా అమలు కావాలంటే వారికి ఐదేళ్ల వ్యవధి సరిపోదు. మళ్లీ మళ్లీ అధికారానికి రావలసిన అవసరం ఉంది. అందుకే ఇరవైయేళ్ల అధికారం, ముప్పైయేళ్ల అధికారం అంటూ కలవరిస్తుంటాడా నాయకుడు. వారికి మనం ఆ అవకాశం ఎంతమాత్రం ఇవ్వరాదు.
వారి నుండి ఉచితంగా అందుతున్న తాయిలాలకు ఆశపడి, వారి ఆశయాలకు అనుగుణంగా ఇదుగో ఈ ప్రొఫెట్ జీయం మోజెస్ లాంటివారు బహిరంగంగానే అప్పులను రద్దు చేయించేస్తానంటూ ఆరాధనలంటూ వెర్రి మొర్రి ఆరాధనలు కూడా మొదలు పెట్టారు.
వేరు పురుగు చేరి వృక్షంబు చెరచు
చీడపురుగు చేరి చెట్టు చెరచు.
కుత్సితుండు చేరి గుణవంతు చెరచురా
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ
అని వేమన చెప్పిన మాటలు మనం స్మరించుకుని, ఇలాంటి నాస్తికుల గోముఖవ్యాఘ్రపు బోధనలనుండి మనవారు అనుకున్నవారిని జాగ్రత్తగా కాపాడుకుందాం.

Tuesday, 17 August 2021

జాగ్రత జాగ్రత - మేలుకొనండి - మేలుకొనండి

దేవనాగరి

माता नास्ति पिता नास्ति बन्धुः सहोदरः ।

अर्थं नास्ति गृहं नास्ति तस्मात् जाग्रत जाग्रत ॥1॥


जन्म दुःखं जरा दुःखं जाया दुःखं पुनः पुनः ।

संसारसागरं दुःखं तस्मात् जाग्रत जाग्रत ॥2॥


कामः क्रोधश्च लोभश्च देहे तिष्ठन्ति तस्कराः ।

ज्ञानरत्नापहाराय तस्मात् जाग्रत जाग्रत ॥3॥


आशया बध्यते लोकः कर्मणा बहुचिन्तया ।

आयुक्षीणं न जानाति तस्मात् जाग्रत जाग्रत ॥4॥


सम्पदः स्वप्नसङ्काशाः यौवनं कुसुमोपमम् ।

विद्युच्चञ्चलमायुष्यं तस्मात् जाग्रत जाग्रत ॥5॥


क्षणं वित्तं क्षणं चित्तं क्षणं जीवितमेव च ।

यमस्य करुणा नास्ति तस्मात् जाग्रत जाग्रत ॥6॥


अनित्यानि शरीराणि विभवो नैव शाश्वतः ।

नित्यं सन्निहितो मृत्युः तस्मात् जाग्रत जाग्रत॥7॥


తెలుగు

మాతా నాస్తి పితా నాస్తి బన్ధుః సహోదరః ।

అర్థం నాస్తి గృహం నాస్తి తస్మాత్ జాగ్రత జాగ్రత ॥1॥


జన్మ దుఃఖం జరా దుఃఖం జాయా దుఃఖం పునః పునః ।

సంసారసాగరం దుఃఖం తస్మాత్ జాగ్రత జాగ్రత ॥2॥


కామః క్రోధశ్చ లోభశ్చ దేహే తిష్ఠన్తి తస్కరాః ।

జ్ఞానరత్నాపహారాయ తస్మాత్ జాగ్రత జాగ్రత ॥3॥


ఆశయా బధ్యతే లోకః కర్మణా బహుచిన్తయా ।

ఆయుక్షీణం న జానాతి తస్మాత్ జాగ్రత జాగ్రత ॥4॥


సమ్పదః స్వప్నసఙ్కాశాః యౌవనం కుసుమోపమమ్ ।

విద్యుచ్చఞ్చలమాయుష్యం తస్మాత్ జాగ్రత జాగ్రత ॥5॥


క్షణం విత్తం క్షణం చిత్తం క్షణం జీవితమేవ చ ।

యమస్య కరుణా నాస్తి తస్మాత్ జాగ్రత జాగ్రత ॥6॥


అనిత్యాని శరీరాణి విభవో నైవ శాశ్వతః ।

నిత్యం సన్నిహితో మృత్యుః తస్మాత్ జాగ్రత జాగ్రత॥7॥


కన్నడం

ಮಾತಾ ನಾಸ್ತಿ ಪಿತಾ ನಾಸ್ತಿ ಬನ್ಧುಃ ಸಹೋದರಃ ।

ಅರ್ಥಂ ನಾಸ್ತಿ ಗೃಹಂ ನಾಸ್ತಿ ತಸ್ಮಾತ್ ಜಾಗ್ರತ ಜಾಗ್ರತ ॥1॥


ಜನ್ಮ ದುಃಖಂ ಜರಾ ದುಃಖಂ ಜಾಯಾ ದುಃಖಂ ಪುನಃ ಪುನಃ ।

ಸಂಸಾರಸಾಗರಂ ದುಃಖಂ ತಸ್ಮಾತ್ ಜಾಗ್ರತ ಜಾಗ್ರತ ॥2॥


ಕಾಮಃ ಕ್ರೋಧಶ್ಚ ಲೋಭಶ್ಚ ದೇಹೇ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ತಸ್ಕರಾಃ ।

ಜ್ಞಾನರತ್ನಾಪಹಾರಾಯ ತಸ್ಮಾತ್ ಜಾಗ್ರತ ಜಾಗ್ರತ ॥3॥


ಆಶಯಾ ಬಧ್ಯತೇ ಲೋಕಃ ಕರ್ಮಣಾ ಬಹುಚಿನ್ತಯಾ ।

ಆಯುಕ್ಷೀಣಂ ನ ಜಾನಾತಿ ತಸ್ಮಾತ್ ಜಾಗ್ರತ ಜಾಗ್ರತ ॥4॥


ಸಮ್ಪದಃ ಸ್ವಪ್ನಸಙ್ಕಾಶಾಃ ಯೌವನಂ ಕುಸುಮೋಪಮಮ್ ।

ವಿದ್ಯುಚ್ಚಞ್ಚಲಮಾಯುಷ್ಯಂ ತಸ್ಮಾತ್ ಜಾಗ್ರತ ಜಾಗ್ರತ ॥5॥


ಕ್ಷಣಂ ವಿತ್ತಂ ಕ್ಷಣಂ ಚಿತ್ತಂ ಕ್ಷಣಂ ಜೀವಿತಮೇವ ಚ ।

ಯಮಸ್ಯ ಕರುಣಾ ನಾಸ್ತಿ ತಸ್ಮಾತ್ ಜಾಗ್ರತ ಜಾಗ್ರತ ॥6॥


ಅನಿತ್ಯಾನಿ ಶರೀರಾಣಿ ವಿಭವೋ ನೈವ ಶಾಶ್ವತಃ ।

ನಿತ್ಯಂ ಸನ್ನಿಹಿತೋ ಮೃತ್ಯುಃ ತಸ್ಮಾತ್ ಜಾಗ್ರತ ಜಾಗ್ರತ॥7॥


తమిళం

மாதா நாஸ்தி பிதா நாஸ்தி பந்துஃ ஸஹோதரஃ ।

அர்தஂ நாஸ்தி க௃ஹஂ நாஸ்தி தஸ்மாத் ஜாக்ரத ஜாக்ரத ॥1॥


ஜந்ம துஃகஂ ஜரா துஃகஂ ஜாயா துஃகஂ புநஃ புநஃ ।

ஸஂஸாரஸாகரஂ துஃகஂ தஸ்மாத் ஜாக்ரத ஜாக்ரத ॥2॥


காமஃ க்ரோதஶ்ச லோபஶ்ச தேஹே திஷ்டந்தி தஸ்கராஃ ।

ஜ்ஞாநரத்நாபஹாராய தஸ்மாத் ஜாக்ரத ஜாக்ரத ॥3॥


ஆஶயா பத்யதே லோகஃ கர்மணா பஹுசிந்தயா ।

ஆயுக்ஷீணஂ ந ஜாநாதி தஸ்மாத் ஜாக்ரத ஜாக்ரத ॥4॥


ஸம்பதஃ ஸ்வப்நஸங்காஶாஃ யௌவநஂ குஸுமோபமம் ।

வித்யுச்சஞ்சலமாயுஷ்யஂ தஸ்மாத் ஜாக்ரத ஜாக்ரத ॥5॥


க்ஷணஂ வித்தஂ க்ஷணஂ சித்தஂ க்ஷணஂ ஜீவிதமேவ ச ।

யமஸ்ய கருணா நாஸ்தி தஸ்மாத் ஜாக்ரத ஜாக்ரத ॥6॥


அநித்யாநி ஶரீராணி விபவோ நைவ ஶாஶ்வதஃ ।

நித்யஂ ஸந்நிஹிதோ ம௃த்யுஃ தஸ்மாத் ஜாக்ரத ஜாக்ரத॥7॥


మళయాళం

മാതാ നാസ്തി പിതാ നാസ്തി ബന്ധുഃ സഹോദരഃ ।

അര്ഥം നാസ്തി ഗൃഹം നാസ്തി തസ്മാത് ജാഗ്രത ജാഗ്രത ॥1॥


ജന്മ ദുഃഖം ജരാ ദുഃഖം ജായാ ദുഃഖം പുനഃ പുനഃ ।

സംസാരസാഗരം ദുഃഖം തസ്മാത് ജാഗ്രത ജാഗ്രത ॥2॥


കാമഃ ക്രോധശ്ച ലോഭശ്ച ദേഹേ തിഷ്ഠന്തി തസ്കരാഃ ।

ജ്ഞാനരത്നാപഹാരായ തസ്മാത് ജാഗ്രത ജാഗ്രത ॥3॥


ആശയാ ബധ്യതേ ലോകഃ കര്മണാ ബഹുചിന്തയാ ।

ആയുക്ഷീണം ന ജാനാതി തസ്മാത് ജാഗ്രത ജാഗ്രത ॥4॥


സമ്പദഃ സ്വപ്നസങ്കാശാഃ യൌവനം കുസുമോപമമ് ।

വിദ്യുച്ചഞ്ചലമായുഷ്യം തസ്മാത് ജാഗ്രത ജാഗ്രത ॥5॥


ക്ഷണം വിത്തം ക്ഷണം ചിത്തം ക്ഷണം ജീവിതമേവ ച ।

യമസ്യ കരുണാ നാസ്തി തസ്മാത് ജാഗ്രത ജാഗ്രത ॥6॥


അനിത്യാനി ശരീരാണി വിഭവോ നൈവ ശാശ്വതഃ ।

നിത്യം സന്നിഹിതോ മൃത്യുഃ തസ്മാത് ജാഗ്രത ജാഗ്രത॥7॥

చమకౌర్ లెక్క - లక్ష కంటె నలబై గొప్ప!

  “చిడియోం సే మైం బాజ్ లడావూం, సవా లాఖ్ సే ఏక్ లడావూం. తబై గోవింద నామ్ కహావూం” అని గర్జించాడు గురుగోవిందసింగ్. అంతే. “బోలే సో నిహాల్ – సత...